Кәсіптік тәуекелдер тізілімі бөлімшелер мен кәсіптерді қауіпті және зиянды факторларды бағалау нәтижелерімен байланыстырады. Ол нақты кәсіпорынды көрсетуі үшін жұмыс беруші адамдар, жұмыстар, жабдық және қорғаныс туралы деректер жинауы керек. Бағалаудан кейін шаралар тағайындалып, олардың орындалуы бақыланады. Бастапқы мәліметсіз жүктелген бос кесте бұл міндетті шешпейді.
Төменде Қазақстандағы компанияға арналған дайындық реттілігі берілген. Нормативтік дереккөздер 2026 жылғы 29 қыркүйекте тексерілді. Ұсынылған жұмыс кестесі — ақпарат жинаудың редакциялық мысалы. Ол ресми бағалау нысаны да, тәуекел дәрежесінің есебі де емес.
Кәсіптік тәуекелдер тізілімі не үшін қажет
Тәуекелді басқару кімнің, қайда және қандай жұмыс істейтінін түсінуден басталады. «Жарақат болуы мүмкін» деген жалпы жазба учаске басшысына аз көмектеседі. Пайдалы ақпарат кәсіпті, процесті, анықталған факторды, қолданыстағы қорғанысты және дерек көзін көрсетеді. Сонда бағалау нәтижесі нақты әрекетпен байланысады.
Жарияланған №363 қағидаларда сәйкестендіру, бағалау, түзету шаралары, бақылау және мониторинг көзделген. Есеп нысанында кәсіпорын, объект немесе құрылымдық бөлімшелер бойынша кәсіптік тәуекел тізілімі берілген. Сондықтан ішкі қауіптер тізімі мен қорытынды нормативтік есепті ажырату қажет: біріншісі дайындалуға көмектеседі, екіншісі қолданылатын тәртіп бойынша рәсімделеді. Кәсіптік тәуекелдерді басқару қағидалары.
Мысалы, қоймада тиегіш пен жаяу адамдар ортақ өткелді пайдаланады. Дайындық материалдарында қиылысу орнын, нақты бағыттарды, процеске қатысушыларды және бар шектеулерді көрсету маңызды. Жағдайды талдамай өз бетінше қойылған «төмен тәуекел» белгісі таңдалған шараның жеткіліктілігін түсіндірмейді.
2026 жылы Қазақстанда қандай қағидаларды ескеру керек
2020 жылғы 11 қыркүйектегі №363 бұйрықтың жинақталған мәтінінде қағидалар 2026 жылғы 28 мамырдағы №211 бұйрық редакциясында берілген. Сілтемеде қолданысқа енгізу күні 2026 жылғы 12 шілде деп көрсетілген. Жаңа редакция әлеуметтік-еңбек саласының бірыңғай цифрлық жүйесімен жұмысты, жұмыс беруші мен мамандандырылған ұйымдардың мәліметтерін сипаттайды. Бағалауға тапсырыс бергенде ағымдағы мәтінді, таңдалған тәртіпті және орындаушыға талаптарды тексеріңіз. №363 бұйрық, 1–2-тараулар.
Оңайлатылған тәртіпті тек «бізде жүзден аз адам бар» деген белгімен анықтамаңыз. 4-тармақ оны бірнеше шартпен, соның ішінде жұмыскер саны және кәсіптік тәуекел сыныбымен байланыстырады, сондай-ақ жеке ескертпелерді қамтиды. Нысанды таңдау мен есептеуден бұрын қолданылуын тексеру керек. Мұндай талдауы жоқ коммерциялық ұсыныс сіздің жағдайыңызға сәйкес келмеуі мүмкін.
Тәуекелді бағалау дамып жатқандықтан өндірістік объектілерді аттестаттау жойылды деп қорытынды жасамаңыз. Әртүрлі міндеттер мен олардың арақатынасы қолданыстағы нормативтік актілер бойынша тексеріледі. Бұл мақала кәсіптік тәуекелді бағалауға деректер дайындауды қарастырады, еңбекті қорғаудың барлық рәсімін ауыстыруды ұсынбайды.
Жұмыс беруші қандай бастапқы деректерді жинауы керек
- Құрылым және персонал. Бөлімшелер, учаскелер, кәсіптер, лауазымдар, нақты және штаттық сан, ауысымдар арасындағы айырма.
- Жұмыстар мен процестер. Лауазымдық нұсқаулықтар, негізгі операциялар, қызмет көрсету, тазалау, жөндеу және бір реттік тапсырмалар.
- Жабдық. Машиналар мен құралдар тізімі, пайдалану, қызмет көрсету және анықталған ақаулар туралы мәлімет.
- Жұмыс ортасының факторлары. Қолда бар зерттеу мен өлшеу нәтижелері, үй-жайлардың, маршруттардың және еңбек жағдайының ерекшеліктері.
- Қорғаныс құралдары. ЖҚҚ беру нормалары, нақты қамтамасыз етілуі, құжаттары және қорғаныш қасиеттерінің сипаттамалары.
- Оқиғалар мен өзгерістер. Жазатайым оқиғалар материалдары, көзделген талдауға қолжетімді деректер, технология мен жұмыс ұйымдастырудағы өзгерістер.
Бастапқы материалдардың бір бөлігі №363 қағидалардың 6-тармағында тікелей көрсетілген. Қосымша ұйымдастыру мәліметтері нақты жағдайды түсіндіреді. Әр файл үшін иесін, күнін және учаскесін белгілеңіз. Денсаулық туралы сезімтал ақпаратты кең топқа таратпаңыз: қажетті құрам мен қолжетімділікті қолданылатын тәртіп аясында келісіңіз.
Мәліметтерді учаске жұмыскерлерімен бірге тексеріңіз. Лауазымдық нұсқаулық қалыпты ауысымды сипаттап, жабдықты қысқа уақыт тазалауды, жүк тасымалдауды немесе көрші бөлімшеге көмектесуді қамтымауы мүмкін. Талқылау есеп дайындалғанға дейін осындай олқылықтарды анықтауға көмектеседі.
Деректер дайындауға арналған кесте мысалы
| Учаске және операция | Не нақтыланады | Не жиналады | Кім үйлестіреді |
|---|---|---|---|
| Қойма: жүк жылжыту | Техника мен адам қозғалысының қиылысуы, нақты бағыттар | Қозғалыс сызбасы, операциялар сипаттамасы, қоршау мәліметтері | Қойма басшысы |
| Шеберхана: жабдыққа қызмет көрсету | Тоқтату тәртібі, қауіпті бөліктерге қолжетімділік | Нұсқаулықтар, жабдық құжаттары, қызмет көрсету тарихы | Жұмыс басшысы және техникалық маман |
| Ашық алаң: маусымдық жұмыс | Жарық, өткел жағдайы, өзгеретін орта | Тапсырмалар, жағдай және қарастырылған қорғаныс сипаттамасы | Учаске бастығы |
| Кеңсе: жұмыс орындарын ұйымдастыру | Нақты міндеттер, орналастыру және еңбек жағдайы | Жұмыс орындарының тізімі және бар тексеру деректері | Бөлімшенің жауапты өкілі |
Кестедегі үйлестірушілер жұмысты бөлудің мысалы ретінде берілген. Кесте тәуекел дәрежесін тағайындамайды және қауіпті операцияны орындауға рұқсат бермейді. Тікелей қауіп анықталса, тізілім дайын болғанын күтпей, оны белгіленген қауіпсіздік рәсімдері бойынша дереу қарастыру қажет.
Бірнеше филиал үшін баған атауларын біріздендіріңіз, бірақ учаскелердің айырмасын сақтаңыз. Алматыдағы және басқа қаладағы бірдей кәсіп бірдей жағдайды білдірмейді: жабдық, үй-жай және процесті ұйымдастыру ерекшеленуі мүмкін.
Бағалауды нақты шаралармен қалай байланыстыруға болады
Бағалаудан кейін жұмыс орнында не өзгеретіні түсінікті болуы керек. Орындаушысы мен нәтижесі жоқ «бақылауды күшейту» тұжырымы нашар тексеріледі. Әр шараға жауапты адамды, мерзімді, қажетті ресурсты және орындалу дәлелін көрсету пайдалы. Түзету шаралары жоспарының нысаны мен тәртібі №363 қағидалар және 6-қосымша бойынша тексеріледі.
Мысалы, қоймадағы қозғалысты талдағаннан кейін маршруттарды ұйымдастыруды қайта қарау қажет болуы мүмкін. Орындалуды тек материал үшін төленген шотпен емес, нақты өзгеріс пен учаскедегі тексерумен растайды. Техникалық шешімді мамандар жағдайға қарай таңдайды; оқу мысалы әмбебап қозғалыс сызбасын белгілемейді.
Оқыту білім немесе дағды жетіспеуі анықталған жерде жоспарланады. Ол техникалық қауіпті жоюды алмастырмайды. Қызметкерлерге еңбекті қорғау міндеттері бойынша дайындық қажет болса, тиісті оқу бағдарламасын талқылауға болады. Бағалау орындаушысын таңдау мен курс сатып алу — бөлек шешімдер.
Қауіпті жағдайлары өзгеретін жұмыстар үшін қағидаларда көзделген рәсімдер ауысым сайынғы бағалауды қамтуы мүмкін. Кәсіпорынның қорытынды тізілімі кез келген жаңа тапсырмаға мерзімсіз рұқсат бермейді. Нақты жұмыс талаптары, соның ішінде биіктікте жұмыс істеу талаптары, қосымша тексеріледі.
Жиі қойылатын сұрақтар
Басқа компанияның үлгісі бойынша тізілім толтыруға бола ма?
Өзге құжат құрылымды түсінуге көмектеседі. Кәсіптерді, факторларды және жағдайды талдамай, тек компания атауын ауыстыру аяқталған бағалау болып саналмайды.
Мақаладағы жұмыс кестесі ресми есепті алмастыра ма?
Жоқ. Ол мәлімет жинауға көмектеседі. Қолданылатын тәртіп, есептеулер және қорытынды құжат нысандары №363 қағидалармен анықталады.
Жүзге дейін жұмыскері бар барлық кәсіпорынға оңайлатылған тәртіп қолжетімді ме?
Адам саны — шарттардың бірі ғана. 4-тармақты толық, кәсіптік тәуекел сыныбын және көзделген ескертпелерді тексеру қажет.
ЕҚжЕҚ курсы тәуекелді бағалау міндетін автоматты түрде орындай ма?
Оқыту құзыреттерді дамытады. Ал бағалау жағдайларды талдауды және нәтижені белгіленген тәртіппен рәсімдеуді қамтиды. Бұл міндеттер бөлек жоспарланады.
Ресми дереккөздер
- Кәсіптік тәуекелдерді басқару қағидалары, №363 бұйрық: 2026 жылғы 28 мамырдағы №211 редакция, бастапқы деректер, рәсімдер және қосымшалар.
- Еңбек министрлігі KIOSH 2026-дағы еңбек қауіпсіздігі моделінің дамуы туралы: цифрландыру мен өндірістік тәуекелдермен жұмыс мәнмәтіні.
