ӨТМ — «өрт-техникалық минимум» деген қысқарту. Бұл белгілі бір жұмыскерлер санатына арналған бағдарлама бойынша өрт қауіпсіздігі шараларын оқыту. Мақсаты — адамды өрттің алдын алуға және өрт туындаған жағдайда дұрыс әрекет етуге дайындау. Қазақстанда ӨТМ мен өртке қарсы нұсқама дайындықтың бөлек түрлері ретінде қарастырылған. Сондықтан нұсқама журналындағы жазба ӨТМ-нен өткенін автоматты түрде білдірмейді.
«ӨТМ керек» деген өтінішті оқу орталығына түсінікті тапсырмаға қалай айналдыруға болатынын қарастырайық. Материал 2026 жылғы 29 қыркүйекте №276 қағидалар мен №277 өзгерістер бойынша тексерілді. Мысалдар тексеруді ұйымдастыруға көмектеседі; нақты қызметкерге қатысты шешім оның міндеттері мен объект ерекшелігіне сүйеніп қабылданады.
Жұмыс берушінің құжаттарында ӨТМ нені білдіреді
Қысқартудың артында бағдарлама, сабақтар және білімді тексеру тұрады. №276 қағидалардың 25-тармағында дайындық өртке қарсы режиммен, технологиялық процестің қауіптілігімен және өрт кезіндегі әрекеттермен байланысты. Сондықтан «куәлігі бар ма?» деген сұраққа «қандай функция үшін қай бағдарламаны оқыды?» деген сұрақты қосқан жөн. Өрт қауіпсіздігі шараларына оқыту қағидалары.
«Өрт қауіпсіздігі» ұғымы кеңірек: ол объектідегі ұйымдастырушылық және техникалық шаралар жүйесін қамтиды. ӨТМ — осы жүйедегі адамдарды дайындаудың бір бөлігі. Дұрыс рәсімделген оқу эвакуация жолдарын ұстауды, жабдыққа қызмет көрсетуді, міндеттерді бөлуді және нұсқаулықтарды орындауды алмастырмайды.
Мысалы, ғимарат әкімшісі оқудан өтті, бірақ жөндеуден кейін шығу бағыты өзгерді. Ол өз объектісінің жаңа жағдайын білуге тиіс. Жалпы оқу материалы жылжытылған қалқаны, жабылған өткелді немесе құралдардың жаңа сақтау орнын автоматты түрде ескере алмайды.
ӨТМ мен өртке қарсы нұсқаманың айырмасы қандай
| Сұрақ | ӨТМ | Өртке қарсы нұсқама |
|---|---|---|
| Дайындықтың негізгі бағыты қандай? | Тыңдаушы санатына арналған бағдарлама бойынша білім мен практикалық дағды | Ұйым мен орындалатын жұмысқа қатысты талаптар және қауіпсіз әрекеттер |
| Рәсім қалай таңдалады? | 28–30-тармақтардағы санаттар және 4-қосымшадағы бағдарлама бойынша | Нұсқама түрі мен оны өткізу негізі бойынша |
| Нәтиже қалай тіркеледі? | Өндірістен қол үзіп немесе қол үзбей оқуға байланысты | Көзделген нысандағы нұсқамаларды есепке алу журналында |
| Кадр маманы нені тексереді? | Санатты, бағдарламаны және тиісті қорытынды құжаттарды | Уақытылы өткізуді және жазбаның дұрыс рәсімделуін |
Кесте толық рәсімді алмастырмайды, айырманы түсіндіреді. Бір қызметкерге ӨТМ оқуымен бірге бірнеше нұсқама түрі қажет болуы мүмкін. Компания күнтізбесінде бұл шараларды бөлек жүргізген ыңғайлы. Сонда жұмысқа қабылдау, ауыстыру немесе нақты тапсырма жоспарлы курстардың арасында ескерусіз қалмайды.
Қандай ӨТМ бағдарламасы қажет екенін қалай анықтауға болады
Алдымен қызметкер функциясын анықтаңыз. Ұйым басшысы мен өрт қауіпсіздігіне жауапты болып тағайындалған адам үшін бағдарлама таңдаудың негізі бірдей емес. 28-тармақ басқа санаттарды, соның ішінде белгілі бір өрт қаупі бар жұмыстарды да қамтиды. 29-тармақта өндірістен қол үзбей оқитын санаттар сипатталған. №276 қағидалар, 28–30-тармақтар.
ТЖ министрінің 2026 жылғы 15 шілдедегі №277 бұйрығы 4-қосымшаны жаңартты. Ұйым басшыларына арналған үлгілік жоспарда 8 сағат, өрт қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жауапты жұмыскерлер үшін 12 сағат көзделген. Бұлар сатып алушының қалауымен ауыстырылатын екі курс емес, нақты санаттарға арналған оқу көлемдері. №277 бұйрық және бағдарламалар.
Директор бір мезгілде жауапты адам болып тағайындалса, орталыққа екі функцияны да сипаттаңыз. Бағдарлама таңдауы мен дайындық мазмұнын түсіндіруді сұраңыз. «Директорға аз сағат жеткілікті» деген оймен көлемді өз бетіңізше қысқартпаңыз. Бір объект түріне арналған тәртіпті компанияның барлық жұмыскеріне таратуға да болмайды.
Өзгерістер өрт қауіпсіздігі бойынша бейіндік білімі бар және кәсіби өртке қарсы қызмет мамандарына арналған арнайы дайындықтан өткен адамдарға қатысты ерекшеліктерді нақтылады. Еңбек өтілі, шағын өртті сөндіру тәжірибесі немесе жалпы инженерлік диплом мұндай ерекшелікті өздігінен растамайды. Негізді 27-тармақпен және адамның нақты құжатымен салыстырады.
ӨТМ-ге жазылар алдындағы бес сұрақ
- Қызметкер қандай функция атқарады? Штат кестесіндегі жолмен шектелмей, міндеттер мен тағайындауларды сипаттаңыз.
- Қай бағдарлама қолданылады? Санатты, көлемді және оқу жоспарының редакциясын нақтылаңыз. Төлемді келіскенге дейін сабақ мазмұнын сұраңыз.
- Практика қалай өтеді? Қандай дағды пысықталатынын, сабақ орнын және тыңдаушының қатысу тәртібін біліңіз.
- Білімді кім тексереді? Емтихан рәсімін, нәтижені рәсімдеуді және қанағаттанарлықсыз нәтижедегі әрекеттерді анықтаңыз.
- Жұмыс беруші қандай құжат алады? Құжаттар мен деректемелерді тексеру тәсілін келісіңіз. Рәсім атауынсыз «сертификат береміз» деген жауап жеткілікті нақты емес.
Бірнеше қаладан жиналатын топ үшін кесте мен практикалық сабақтарды алдын ала келісіңіз. Оқу тілін және әр санаттағы адам санын көрсетіңіз. Функциялары жазылмаған жалпы тізім дұрыс бағдарламаны таңдауды қиындатады және барлығына бірдей мазмұн ұсыну тәуекелін арттырады.
Мерзімділік пен дайындық тәртібі туралы толық мәлімет Қазақстандағы ӨТМ туралы шолуда берілген. Нақты топты талқылау үшін өрт-техникалық минимум бағдарламасының бетін пайдаланыңыз.
Нәтиженің қажетті оқуға қатысты екенін қалай тексеруге болады
Қағидалар қорытынды рәсімдерді ажыратады. Өндірістен қол үзіп оқуда оқу орталығының комиссиясы білімді бейнетіркеумен тексереді, хаттама рәсімделеді және емтиханнан сәтті өткен адамға куәлік беріледі. Өндірістен қол үзбей оқуда 32-тармақ осы куәлікті бермей білімді тексеруді көздейді. Сондықтан барлығына бірдей құжат беру әмбебап нәтиже емес. №276 қағидалар, 32, 34–35-тармақтар.
Аты-жөнін, жұмыс берушіні, лауазымды, бағдарламаны, күндерді және құжат берген ұйым деректерін салыстырыңыз. Құжат атауы келісілген нәтижеге сәйкес келмесе, өтінімді жаппас бұрын орталықтан нақтылаңыз. Берілген файлды өз бетіңізше өзгертпеңіз: дұрыс данасын сұратып, хат алмасуды сақтаңыз.
Курстан кейін нәтижені оқу тізіліміне енгізіп, учаске басшысына хабарлаңыз. Қажетті нұсқамалардың бар-жоғын бөлек тексеріңіз. Бұл реттілік құжатты нақты адамның жұмысымен байланыстырады және алмастырушы маманға дайындық тарихын жылдам табуға көмектеседі.
ӨТМ туралы жиі қойылатын сұрақтар
ӨТМ мен өрт қауіпсіздігі бір ұғым ба?
ӨТМ — оқытудың нақты түрі. Өрт қауіпсіздігі режимді ұйымдастыруды, техникалық құралдарды, объект дайындығын және адамдардың әрекеттерін де қамтиды.
ӨТМ орнына журналға қол қойылған нұсқама жеткілікті ме?
Қызметкер міндетті ӨТМ санатына жатса, нұсқама жазбасы тиісті бағдарламадан және білім тексеруден өткенін өздігінен растамайды.
Барлығына 12 сағаттық курс керек пе?
Барлығына ортақ көлем жоқ. 4-қосымшада бөлек бағдарламалар бар. Басшы мен жауапты адамға арналған жоспарлар әртүрлі; басқа санаттар да жеке тексеріледі.
ӨТМ куәлігі ЕҚжЕҚ құжатын алмастыра ма?
Әртүрлі дайындық бағыттары бөлек есепке алынады. Оқуды бөлу туралы еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау материалынан оқыңыз.
Ресми дереккөздер
- ҚР ТЖ министрінің 2014 жылғы 9 маусымдағы №276 бұйрығы: оқыту түрлері, санаттар және нәтижелерді рәсімдеу.
- ҚР ТЖ министрінің 2026 жылғы 15 шілдедегі №277 бұйрығы: 27–28-тармақтардағы өзгерістер және 4-қосымшаның жаңа бағдарламалары.
